Leukopenia to obniżenie całkowitej liczby leukocytów (WBC, white blood cells), czyli krwinek białych,
poniżej dolnej granicy normy — zwykle poniżej 3,5–4 G/l, zależnie od norm danego laboratorium. Przyczyną leukopenii
mogą być zarówno choroby hematologiczne, m.in. białaczki, zespoły mielodysplastyczne czy niektóre typy chłoniaków,
jak również choroby autoimmunologiczne, niedobory żywieniowe, przewlekłe zakażenia lub działanie leków.
Leukopenia może, ale nie musi, wiązać się ze zwiększonym ryzykiem infekcji.
Leukocytoza to zwiększona liczba krwinek białych, zwykle powyżej WBC > 10 G/l.
Najczęściej występuje w przebiegu zakażeń bakteryjnych lub innych infekcji, jednak nagle narastający poziom leukocytów
albo utrzymujące się podwyższone wartości wymagają pogłębionej diagnostyki hematologicznej. Leukocytoza może występować
m.in. w przebiegu białaczek, chłoniaków czy nowotworów mieloproliferacyjnych.
Anemia (niedokrwistość) to sytuacja, w której obserwuje się obniżony poziom hemoglobiny (Hb)
oraz całkowitej liczby krwinek czerwonych (RBC). U kobiet niedokrwistość rozpoznaje się zwykle przy Hb < 12 g/dl,
a u mężczyzn przy Hb < 13 g/dl, z uwzględnieniem norm danego laboratorium. Objawy bywają niespecyficzne i mogą obejmować
osłabienie, kołatanie serca, zawroty głowy, trudności z koncentracją, bladość skóry, senność, pękanie kącików ust,
łamliwość paznokci czy wypadanie włosów.
Do najczęstszych rodzajów niedokrwistości należą:
- Niedokrwistość z niedoboru żelaza — najczęściej występująca, szczególnie u kobiet; może wynikać m.in.
z obfitych miesiączek, krwawień z przewodu pokarmowego, zaburzeń wchłaniania żelaza lub źle zbilansowanej diety.
- Niedokrwistość z niedoboru witaminy B12 — często związana z chorobą Addisona-Biermera; poza objawami typowymi
dla niedokrwistości mogą pojawiać się objawy neurologiczne, takie jak drętwienie palców, osłabienie kończyn czy zaburzenia chodu.
- Niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego — zwykle związana z niedoborami dietetycznymi, chorobami przewodu
pokarmowego lub stosowaniem leków; jej objawy przypominają niedobór witaminy B12, ale bez objawów neurologicznych.
- Niedokrwistości hemolityczne — to zróżnicowana grupa chorób prowadzących do nadmiernego niszczenia krwinek czerwonych;
mogą im towarzyszyć żółtaczka, hepatomegalia, splenomegalia oraz zwiększona częstość kamicy pęcherzyka żółciowego.
Nadkrwistość (czerwienica, poliglobulia) to stan, w którym w morfologii krwi stwierdza się podwyższony poziom
hemoglobiny — zwykle Hb > 16,5 g/dl u kobiet i Hb > 18,5 g/dl u mężczyzn. Może występować w przebiegu choroby nowotworowej szpiku,
głównie czerwienicy prawdziwej, ale także jako nadkrwistość wtórna w przebiegu chorób płuc, serca, palenia tytoniu czy stosowania leków.
Nadkrwistość wiąże się ze zwiększonym ryzykiem powikłań zakrzepowo-zatorowych.
Małopłytkowość to zmniejszenie liczby płytek krwi poniżej wartości prawidłowych (PLT < 150 G/l).
Może wynikać z zaburzeń produkcji płytek lub ich nadmiernego niszczenia. Niedobór płytek może prowadzić do przedłużonych krwawień,
skłonności do siniaczenia się i pojawiania się wybroczyn na skórze lub błonach śluzowych.
Nadpłytkowość to zwiększona liczba płytek krwi powyżej górnej granicy normy (PLT > 450 G/l).
Może być związana z niedoborem żelaza, stanami zapalnymi, infekcjami lub chorobami hematologicznymi, zwłaszcza nowotworami
mieloproliferacyjnymi. Nadpłytkowość zwiększa ryzyko powikłań zakrzepowo-zatorowych.